Kinderen op de vlucht – deel 1

Wereldwijd zijn er op dit moment ongeveer 40 miljoen kinderen op de vlucht. Ook in Zwolle worden zij opgevangen. Ons magazine Gaandeweg vroeg drie mensen die hierbij betrokken zijn om erover te schrijven. Vandaag deel 1: Oekraïense leerlingen bij het CCC. 

Sinds vorig schooljaar zijn er Oekraïense leerlingen op het Zwolse Carolus Clusius College (school voor voortgezet onderwijs). Renée Beukers schrijft erover, zij werkt als teamleider en docent op het CCC en coördineert het onderwijs aan deze leerlingen. 

Na de eerste versie van dit artikel, veranderde de context. Ineens hebben we, naast de Oekraïense leerlingen, ook een meisje uit Rusland in de klas. Net als de Oekraïense leerlingen gevlucht voor de oorlog. Heel bijzonder: de leerlingen uit beide landen begrepen elkaar meteen en hadden een enorme klik.
Alle kinderen volgen tweetalig onderwijs in verschillende soorten klassen en zijn soms ook nog bezig met het volgen van online onderwijs in hun eigen land. Het is een bijzondere en gemêleerde groep met verschillende wensen, maar allemaal gedreven om er wat van te maken in Nederland.

De leerlingen uit Oekraïne en Rusland hadden meteen een enorme klik

Naar de universiteit …

De eerste groep leerlingen die bij ons kwam, was een groep in de leeftijd van 15 tot en met 17 jaar uit de omgeving van Genemuiden. Ze hadden vanaf het voorjaar tot midden mei online Oekraïens onderwijs gevolgd en drie leerlingen hadden op die manier hun Oekraïense middelbareschooldiploma gehaald. De leerlingen, en vooral hun ouders, waren op zoek naar onderwijs en een doel voor de lege dagen die overbleven tot de zomervakantie en de start van een nieuwe opleiding in Nederland. Het voornaamste doel was het verbeteren van hun Engels en het leren van wat Nederlands, zodat ze zich zouden kunnen redden op een universiteit of hogeschool na de vakantie. Dat lukte enigszins door hen te laten meedoen met lessen Engels van de vierde klas en het tweetalige onderwijsprogramma van de derde klas (tweetalig onderwijs op het CCC wordt alleen gegeven in de onderbouw).

Bij het startgesprek merkten we hoe verschillend de schoolcultuur in Nederland is ten opzichte van Oekraïne. Wij wilden komen tot een passend programma en vroegen de leerlingen naar hun doel en wat ze zouden willen bij ons op school. Die vraag leidde tot verwarring, bij zowel de leerlingen als hun ouders: zij waren meer bezig met wat er zou moeten, in plaats van zou kunnen. De schoolsluiting tijdens Hemelvaart en Pinksteren kwam voor deze leerlingen onverwacht. In Oekraïne hebben de leerlingen lang zomervakantie, drie maanden, maar de andere maanden gaan ze vrijwel onafgebroken naar school.

Oekraïens en Nederlands onderwijs

Na de zomervakantie zijn er opnieuw leerlingen begonnen. Twee leerlingen zijn gestart in de brugklas en twee andere in de 2e en 3e klas. Deze laatste twee zijn ook nog bezig met het halen van hun diploma in Oekraïne. Daarnaast volgen ze het tweetalig onderwijs en hebben ze lessen Nederlands als tweede taal op school. Het zijn ambitieuze leerlingen die cognitief uitgedaagd willen worden. Het doel is nog onzeker: als ze langer blijven, willen ze misschien een vervolgopleiding doen in Nederland, maar ze blijven ook verbonden aan hun Oekraïense school en opleiding. Dit organiseren de leerlingen zelf. Ze besteden veel tijd in het weekend en buiten de Nederlandse schooluren aan hun Oekraïense onderwijs.
De twee brugklasleerlingen zijn al meer geïntegreerd in het Nederlandse systeem. Door ervaring in het basisonderwijs spreken ze meer Nederlands en is de binding met het Oekraïense systeem minder groot. Zij hebben, vooralsnog, als doel hun middelbare school in Nederland af te ronden. De uitdaging is om goed Nederlands te leren zodat ze examen kunnen doen. Waarschijnlijk zullen ze na verloop van tijd overstappen van het tweetalige onderwijs naar regulier Nederlandstalig onderwijs om de taal steeds beter te leren.

Route van en naar onderwijs

De leerlingen die bij het CCC komen, nemen we meestal aan na overleg met een betrokken leerplichtambtenaar of met de Internationale Schakelklas Zwolle of Harderwijk. Soms lopen leerlingen een dag mee om te kijken of het goed gaat qua taal en niveau. Daarnaast is er overleg met de collega’s van Van der Capellen, ook daar is een tweetalige opleiding.

De meeste leerlingen uit Oekraïne zijn in Nederland opgevangen in kleinere dorpen uit de omgeving. Zij voelen zich bij ons thuis op een grote school met een internationale context – wij hebben meer leerlingen uit het buitenland – en vinden het prettig om in de stad te zijn. Vaak komen ze zelf ook uit grotere steden. Over het algemeen kunnen ze heel behoorlijk Engels en is het voor hen makkelijk om met hun klasgenoten en met ons te communiceren. Hoe het afloopt weten we niet, maar voorlopig lopen we een eindje samen met hen mee.

Dit artikel verscheen in ons magazine Gaandeweg. 
Tekst: Renée Beukers
Foto: Tineke Vlaming