Het mooiste adventslied is voor mij…

Dominee Iemke Epema: ‘De nacht is haast ten einde, de morgen niet meer ver’

“Wat mij betreft is Lied 445 het mooiste en het diepste Adventslied dat er in het liedboek staat, ook vanwege de prachtige melodie. De melodie brengt de sfeer van Advent, het verstilde, ingetogene, en toch zeer intense van het verlangen naar en de verwachting van de Komende op bijzondere wijze over.

De spanning tussen aan de ene kant duisternis, nacht en aan de andere kant licht, dag is zeer sterk aanwezig in dit lied. In elk vers komen nacht en duisternis opnieuw voor, vs 2 onze lange nacht, vs 3 zwarte nachten van bitterheid en pijn en vs 4 spreekt van Gods verborgenheid in onze duisternis. Je voelt dat er weinig voor nodig is om die duisternis totaal te laten zijn.

Het lied is geschreven in 1938 door Jochen Klepper, een predikantszoon en dichter die met een joods vrouw getrouwd was die uit haar eerste huwelijk twee dochters meebracht. Hij beschouwde het als zijn grootste menselijke opdracht de beide vol-joodse meisjes tegen de maatregelen van Hitler te beschermen. Toen eind 1942 de deportatie van zijn jongste stiefdochter dreigde, zocht hij met zijn gehele gezin de dood.

“Dit is een lied van troost”

Het lot van de dichter en de manier waarop hij zijn leven verbond met dat van anderen geven dit lied een bijzondere lading mee. Er is duisternis in deze wereld die inktzwart is. Alleen omdat dit echt erkend wordt, is het denk ik zo’n troostend lied. Als tegenover deze duisternis gesproken wordt van licht, stelt dat licht ook echt iets voor. Hier is licht werkelijk nodig; zou er geen ander uitzicht zijn dan deze duisternis, dan was het leven alleen maar wreed en onmogelijk.

Over angst en pijn schijnt het Licht van God. Dat betekent dat die angst en pijn worden gezien. In dit lied kun je ook iets horen van wat wij vieren met Kerst: dat God Zelf is gekomen en onze duisternis is binnengegaan en zo ons menselijk lot heeft gedragen. Een lied voor mensen in nood die uitzien naar God zo noemt de vertaler Jan Willem Schulte Nordholt dit lied.”